Aktualności

Projekt badawczy „Styl Piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380‒1400”

Wystawa „Bilde von Prage” w Muzeum Zamkowym w Malborku
(czynna do 31.03.2021)

Już niedługo w salach naszego głównego oddziału będziemy się cieszyć nową wystawą stałą, a póki co gorąco zapraszamy do odwiedzenia Zamku w Malborku i obejrzenia wystawy „Bilde von Prage” prezentującej zespół rzeźb kamiennych – jednych z najpiękniejszych przykładów tzw. stylu pięknego w sztuce gotyckiej. Wśród nich możemy podziwiać figury z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku: św. Marię Magdalenę, Pietę czy dwie rzeźby przedstawiające św. Elżbietę. Zabytki te po zamknięciu wystawy w Malborku wrócą na nową wystawę stałą Oddziału Sztuki Dawnej MNG.

Sama wystawa jest ważną częścią jednego z najciekawszych projektów minionego roku, który mamy zaszczyt i przyjemność współtworzyć z fantastycznymi partnerami, z inicjatywy i pod patronatem Muzeum Zamkowego w Malborku. Celem projektu badawczego „Styl Piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380‒1400” jest przebadanie pod względem materiałowym, stylistycznym i historycznym grupy kilkunastu kamiennych figur z terenu dawnego państwa krzyżackiego, powstałych około 1400 roku w warsztatach praskich.

„Bilde von Prage”, Muzeum Zamkowe w Malborku

Pieta z Ołtarza Opłakiwania MNG i Pieta z Nowego Miasta Lubawskiego

Św. Elżbieta z Turyngii, MZM i Św. Elżbieta z Turyngii, MNG

Dwie Elżbiety i Maria Magdalena z MNG

Św. Elżbieta z Turyngii, MNG

Św. Elżbieta z Ołtarza Opłakiwania, MNG

Chrystus w Ogrójcu, MZM

https://www.facebook.com/watch/?v=463133838052789

Projekt badawczy „Styl Piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380–1400”

Międzynarodowy projekt badawczy „Styl Piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380–1400” jest przedsięwzięciem interdyscyplinarnym, które dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technik pozwala na świeże spojrzenie na unikatowe zabytki z okresu średniowiecza.

Kilka figur zostało zinwentaryzowanych techniką skanowania 3D, co pozwoliło na ich digitalizację. Pieta z kościoła św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim oraz znajdująca się w zbiorach MNG figura św. Elżbiety zostały poddane pracom konserwatorskim, w wyniku których badacze częściowo pozbyli się wielowiekowych zabrudzeń i na nowo odkryli ich piękno. Zbadanych zostało kilkanaście zabytkowych rzeźb (zachowanych do dzisiaj w muzeach i kościołach Pomorza i ziemi chełmińskiej) pod kątem techniki ich wykonania, zastosowanego materiału rzeźbiarskiego oraz ich formy i pierwotnej funkcji.

Projekt „Styl Piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z 1380–1400” jest realizowany przez lidera: Muzeum Zamkowe w Malborku (Monika Czapska – koordynator, Jolanta Ratuszna i Agnieszka Ruszkowska) przy współpracy z Muzeum Narodowym w Gdańsku (Kamila Ślefarska, Weronika Grochowska), Narodowym Muzeum Morskim (dr Tomasz Bednarz, Irena Rodzik, dr Katarzyna Schaefer), dr hab. Markiem Walczakiem, prof. UJ z Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego, dr Matthiasem Wenigerem z Bayerisches Nationalmuseum w Monachium, dr Wojciechem Bartzem z Zakładu Petrologii Eksperymentalnej Instytutu Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego, z Międzyuczelnianym Instytutem Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz dr hab. Moniką Jakubek-Raczkowską, prof. UMKz Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Toruniu, która pełni jednocześnie funkcję opiekuna merytorycznego całego przedsięwzięcia.
[źródło: post na profilu FB Muzeum Zamkowego w Malborku]

Skanowanie 3D

W ramach projektu badawczego „Styl Piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380‒1400” wykonano sześć modeli 3D przy użyciu skanerów optycznych, które z bardzo dużą dokładnością odzwierciedliły wszystkie detale obiektów digitalizowanych – kamiennych rzeźb z około 1400 roku. Celem było jak najwierniejsze odtworzenie skanowanych figur, aby możliwie dokładnie uchwycić technikę ich wykonania oraz stan zachowania, a także po to, by wykorzystywać modele do późniejszych prac badawczych i porównawczych. Powstałe modele mają również niewątpliwy potencjał edukacyjny i popularyzatorski, co jest celem samym w sobie we współczesnym muzealnictwie.

Modele 3D wykonali dr Tomasz Bednarz i Karol Treder z Narodowego Muzeum Morskiego, animacje na podstawie skanów przygotowała firma Grupa360° z Gdańska.

Model 3D Chrystusa w Ogrójcu z Muzeum Zamkowego w Malborku:

Konserwacja kamiennej rzeźby św. Elżbiety z Muzeum Narodowego w Gdańsku

Częścią projektu „Styl Piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380‒1400” była konserwacja kamiennej figury św. Elżbiety z naszego muzeum. Prace konserwatorskie w muzealnej pracowni przeprowadziła Kamila Ślefarska.

Kamienna figura św. Elżbiety, odkopana z gruzów szpitala pod wezwaniem tejże świętej podczas wyburzania gdańskich fortyfikacji w 1898 roku, została wzięta pod opiekę Muzeum Miejskiego w Gdańsku i włączona do jego ekspozycji. Wywieziona podczas II wojny światowej, odnalazła się w ZSRR, skąd powróciła do muzeum w 1956 roku wraz z innymi rewindykowanymi dziełami.

Burzliwe losy rzeźby odbiły się na jej stanie zachowania. Narażona na trudne warunki zewnętrzne i działanie wody utraciła niemal w całości oryginalną polichromię, zachowaną śladowo w najgłębiej rzeźbionych partiach. W dolnej części figury zostały zniszczone całe fragmenty szat, a ciemne, grube i szczelne nawarstwienia dodatkowo szpeciły postać świętej i dezintegrowały relikty polichromii i złoceń.

Mimo ubytków i drobnych uszkodzeń formy oraz szpecących nawarstwień, artystyczne walory dzieła nie uległy zatarciu. Nadal czytelny i sugestywny jest pierwotny zamysł twórcy i niebywały kunszt jego warsztatu. Dlatego też celem konserwacji było maksymalne wyeksponowanie bezcennej substancji oryginalnej – zrezygnowano z prób rekonstrukcji formy rzeźbiarskiej, a skupiono się na wzmocnieniu pierwotnych materiałów, konsolidacji reliktów polichromii i złoceń oraz na uważnym oczyszczeniu.

Po raz pierwszy wykonano najważniejsze dla dzieła badania – petrograficzne oraz składu spoiw i polichromii. To w wyniku tych badań oraz dzięki analogii do innych rzeźb projektu, którym wnikliwie można się przyjrzeć na trwającej wystawie „Bilde von Prage”, stało się możliwe odtworzenie całego procesu powstawania dzieł oraz ich historycznego, oryginalnego wyglądu wraz z subtelną, wyważoną kolorystyką i najdrobniejszymi detalami.

https://marlstone.zamek.malbork.pl/?p=778

adminProjekt badawczy „Styl Piękny w redakcji czeskiej w Prusach – rzeźba kamienna z lat 1380‒1400”