Konferencja „Perspektywy badawcze – Sierakowscy i szlachta polska w Prusach (1772–1939)” jest próbą wielostronnego spojrzenia na losy polskiej szlachty i ziemiaństwa w zmieniających się realiach politycznych, społecznych i gospodarczych. Punktem odniesienia pozostają Sierakowscy i Waplewo – miejsce, w którym historia rodziny splatała się z dziejami regionu i polskiej obecności w Prusach. Spotkanie badaczy reprezentujących różne perspektywy ma służyć zarówno prezentacji najnowszych ustaleń, jak i wskazaniu nowych pytań oraz kierunków dalszych badań.
Program konferencji
24.09.2026
13.15–15.15 Przemiany porządku politycznego po 1772 r.
- dr hab. Radosław Biskup, prof. UMK (UMK w Toruniu), dr hab. Wiesław Nowosad, prof. UMK (UMK w Toruniu): Inwentarz pośmiertny Józefa Bagniewskiego z 1759 roku: źródło – zawartość – edycja
- dr hab. Mikołaj Getka-Kenig, prof. PAN (Instytut Historii Nauki PAN): Strategie adaptacji polskiej szlachty do sytuacji polityczno-społecznej w początkowym okresie zaborów – przypadek rodziny Sierakowskich
- Wolfgang Brozio: Über die Huldigung in Marienburg 1772 und zu archivalischen Quellen des preußischen Adels / O hołdowaniu szlachty królowi pruskiemu w Malborku w 1772 r. i źródłach archiwalnych szlachty pruskiej
- dyskusja
15.45–17.45 Po prawej i po lewej stronie Wisły
- prof. dr Jacek Schirmer (ex Université de Liège): Przemiany wielkiej własności ziemskiej byłego województwa malborskiego w latach 1772–1922
- dr Tomasz Rembalski (Uniwersytet Gdański): Zanik polskiej średniej i wielkiej własności szlacheckiej w „powiatach kaszubskich” Prus Zachodnich w latach 1772–1872
- Michał Folega: Majątki Michorowo i Montki – historia, właściciele, gospodarka
- dyskusja
25.09.2026
9.00–10.30 Waplewskie „światy życia”
- Piotr Zygmunt Kowalski (Instytut Pileckiego w Berlinie): Kolekcja sztuki pozaeuropejskiej rodziny Sierakowskich. Pochodzenie i rozproszenie
- Janusz Ryszkowski: Adam Lew Sołtan opuszcza bibliotekę
- Andrzej Lubiński: Adam Sierakowski i jego podróże po Europie, Afryce i Azji
- dyskusja
10.45–12.15 Plebiscyt na Powiślu – od mobilizacji do kryzysu
- Krystian Zdziennicki: Działalność miejscowego ziemiaństwa w latach 1918–1920 na rzecz powrotu Powiśla w granice Rzeczypospolitej
- dr Justyna Liguz (Muzeum Zamkowe w Malborku, oddział Zamek w Kwidzynie): Rodzina Kowalskich z Górek i ich działalność w okresie plebiscytu na ziemi kwidzyńskiej
- Adam Langowski: Kryzys i upadek polskich majątków ziemskich na Powiślu w okresie międzywojennym
- dyskusja
12.30–13.30 Helena i Stanisław Sierakowscy – działalność polityczna
- dr Anna Damięcka-Wójcik (Uniwersytet Warszawski): Między Warszawą, Berlinem i Genewą – rola Stanisława Sierakowskiego w europejskiej polityce mniejszościowej 1918–1928
- Wiesław Niedziałkowski (Uniwersytet Gdański): Helena i Stanisław Sierakowscy w świetle „dedykowanych” im dokumentów w Geheimes Staatsarchiv Berlin-Dahlem
- dyskusja
13.30 zakończenie
Informacje praktyczne:
– 24.09 (czwartek), godz. 13.15–17.45
– 25.09 (piątek), godz. 9.00–13.30
– Oddział Muzeum Tradycji Szlacheckiej w Waplewie Wielkim, 82-410 Stary Targ
– wstęp bezpłatny
