Osiem i pół tygodnia. Daniel Chodowiecki. Rodzina oświecona

Wernisaż: 6.03.2026 (piątek), godz. 17.00
Miejsce: Oddział Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku, ul. Toruńska 1

🇬🇧 For English scroll down

Cykl wystaw poświęcony pochodzącemu z Gdańska osiemnastowiecznemu ilustratorowi, którego 300. rocznicę urodzin obchodzimy w 2026 roku. Muzeum Narodowe w Gdańsku ma jedną z największych kolekcji Daniela Chodowieckiego w Polsce. Wernisaż pierwszej odsłony pod hasłem „Rodzina oświecona” odbędzie się 6 marca w Oddziale Sztuki Dawnej. 

Chodowiecki większą część życia spędził w Berlinie, dokąd wyjechał w wieku siedemnastu lat, aby odbyć praktykę handlową. Sztuką zajął się początkowo amatorsko, trudniąc się modnym wówczas malarstwem emaliowym i miniaturowym. Kształcił się w prywatnej akademii malarstwa Christiana Bernharda Rodego, aby zostać malarzem historycznym, jednak od około 1754 roku coraz częściej zwracał się ku grafice. Szybko zyskał uznanie jako sprawny rytownik, co przyniosło mu liczne i intratne zamówienia ilustratorskie. W 1764 roku Chodowiecki został członkiem berlińskiej Akademii Sztuk, a w 1797 roku objął stanowisko jej dyrektora. Zasłynął jako błyskotliwy i wnikliwy obserwator codziennego życia oraz obyczajów osiemnastowiecznego mieszczaństwa. Wiele jego rycin i rysunków ma charakter satyryczny lub moralizatorski.

– Dorobek artysty obejmuje ponad dwa tysiące rycin publikowanych głównie w książkach, ale kupowanych również w postaci pojedynczych arkuszy przez licznych kolekcjonerów – opowiada jedna z kuratorek cyklu wystaw „Osiem i pół tygodnia” Alicja Andrzejewska-Zając. – Jednym z nich był gdański kupiec Jacob Kabrun (1759–1814), który zgromadził ponad 900 prac graficznych oraz 155 rysunków autorstwa Chodowieckiego. Znaczna część tej kolekcji, systematycznie uzupełnianej kolejnymi zakupami, przetrwała do dziś w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku i jest jednym z największych zespołów dzieł tego artysty w Polsce.

Pierwsza odsłona cyklu to hasło „Rodzina oświecona”. Dzieła Daniela Chodowieckiego są przenikliwym komentarzem do przemian obyczajowych epoki oświecenia. Jednym z najważniejszych i najczęściej powracających motywów w jego grafice i rysunku jest rodzina, która w XVIII wieku przestaje być pojmowana wyłącznie w kategoriach ekonomicznych, dynastycznych czy prawnych, a coraz częściej jako wspólnota uczuć oraz miejsce kształtowania cnót moralnych.

– Artysta z niezwykłą uwagą i psychologiczną wnikliwością koncentrował się na scenach osadzonych w realiach codziennego życia, skupiając na intymności gestu, subtelności spojrzeń i czułości. W świecie Chodowieckiego ojciec przestał ograniczać się do roli autorytetu – stał się przewodnikiem moralnym i ważnym uczestnikiem życia dzieci. Matka natomiast, zgodnie z ideałami oświeceniowymi, stanowi centrum uczuciowe rodziny, uosobienie empatii i codziennej pracy wychowawczej – komentuje druga kuratorka Maja Mociewicz.

Będąc na początku artystycznej drogi i doskonaląc rytowniczy warsztat, Daniel Chodowiecki wiele uwagi poświęcał najbliższemu otoczeniu. Pokazuje żonę, dzieci i przyjaciół. Te kameralne obrazy codzienności cechuje wyjątkowy zmysł obserwacji i naturalna lekkość. Są nie tylko świadectwem epoki i odbiciem rzeczywistości, ale jej normatywnym wzorcem – miejscem, gdzie realizują się ideały nowego, oświeconego mieszczaństwa.

300. rocznica urodzin stanowi znakomitą okazję do zaprezentowania bogatego dorobku artysty. W ramach cyklu „Osiem i pół tygodnia” w 2026 roku Muzeum Narodowe w Gdańsku zaprezentuje ryciny i rysunki Daniela Chodowieckiego w czterech odsłonach tematycznych: Daniel Chodowiecki. Rodzina oświecona (6 marca – 3 maja), Daniel Chodowiecki. Dokumentalista epoki (8 maja – 5 lipca), Daniel Chodowiecki. Ilustrator moralista (10 lipca – 6 września) oraz Daniel Chodowiecki. Nauka, edukacja, reformy (11 września – 1 listopada).

Osiem i pół tygodnia. Daniel Chodowiecki:

▪️Daniel Chodowiecki. Rodzina oświecona (6 marca – 3 maja 2026)
▪️Daniel Chodowiecki. Dokumentalista epoki (8 maja – 5 lipca 2026)
▪️Daniel Chodowiecki. Ilustrator moralista (10 lipca – 6 września 2026)
▪️Daniel Chodowiecki. Nauka, edukacja, reformy (11 września – 1 listopada 2026)

kuratorki: Maja Mociewicz, Alicja Andrzejewska-Zając
opracowanie graficzne: Joanna Michniewska (Fromline)
konserwacja: Alicja Krawczyk
oprawa: Daniel Starzyński
montaż: Paweł Powirski, Alfred Szkudlarek, Sławomir Wojtkowski, Krzysztof Ruciński, Jacek Ciechanowicz
redakcja i korekta: Agnieszka Kochanowska
tłumaczenie: Piotr Andrzejewski, Anna Zbróg
promocja: Klaudia Ficak, Justyna Sobotka
edukacja: Barbara Czarnek-Plasota, Kamila Glazer, Noemi Etush
dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku: Piotr Stasiowski

➡︎ Program towarzyszący wystawie:

▪️ 21.03 (sobota), godz. 11.00
Opowieść rodzinna | Halo, tu Chodowiecki. Warsztaty rodzinne (7–12 lat)

▪️ 28.03 (sobota), godz. 13.00
Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Daniel Chodowiecki. Rodzina oświecona”
Prowadzenie: Maja Mociewicz

🟢 KWIECIEŃ:

▪️ 14.04 (wtorek), godz. 13.00
Oprowadzanie dla generacji 60+ po wystawie „Daniel Chodowiecki. Rodzina oświecona”
Prowadzenie: Barbara Czarnek-Plasota, Kamila Glazer

▪️ 18.04 (sobota), godz. 13.00
Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Daniel Chodowiecki. Rodzina oświecona”
Prowadzenie: Alicja Andrzejewska-Zając

Eight and a Half Weeks. Daniel Chodowiecki

A series of exhibitions dedicated to Daniel Chodowiecki, an eighteenth-century illustrator born in Gdańsk, to celebrate the 300th anniversary of his birth in 2026. The National Museum in Gdańsk holds one of the largest collections of Chodowiecki’s work in Poland. The private view of the first instalment, titled ‘Enlightened Family’, will take place on 6 March at the Department of Medieval and Early Modern Art.

Chodowiecki spent most of his life in Berlin, having moved there at the age of seventeen to undertake a commercial apprenticeship. Initially an amateur artist, he practised the then-fashionable arts of enamel and miniature painting. He trained at Christian Bernhard Rode’s private art academy to become a history painter. However, from around 1754 onwards, he increasingly turned towards printmaking. He quickly gained recognition as a skilled etcher, receiving numerous lucrative commissions for illustrations. In 1764, he became a member of the Berlin Academy of Arts, and in 1797, he was appointed its director. He became renowned for his brilliant and insightful observations of the daily lives and customs of the eighteenth-century bourgeoisie. Many of his etchings and drawings are satirical or moralising in nature.

‘The artist’s total body of work includes over two thousand etchings, published primarily in books but also purchased as individual sheets by numerous collectors,’ explains Alicja Andrzejewska-Zając, one of the curators of the ‘Eight and a Half Weeks’ exhibition series. ‘Among them was the Gdańsk merchant Jacob Kabrun (1759–1814), who amassed over 900 prints and 155 drawings by Chodowiecki. A significant portion of this collection, systematically supplemented by further purchases, has survived to this day in the holdings of the National Museum in Gdańsk and constitutes one of the largest bodies of the artist’s work in Poland.’

The first instalment of the series is titled ‘Enlightened Family’. Daniel Chodowiecki’s works offer an insightful commentary on the changing customs of the Enlightenment era. One of the most important and recurring motifs in his etchings and drawings is the family. During the eighteenth century, the concept of family evolved beyond economic, dynastic, or legal considerations, emerging as a community of affection and a space for cultivating moral virtues.

‘With extraordinary attention to detail and psychological insight, the artist depicted scenes from everyday life, capturing the intimacy of gestures and the subtlety of glances. In Chodowiecki’s world, the father is not just an authority figure, but also a moral guide and an active participant in his children’s lives. Meanwhile, the mother, in accordance with Enlightenment ideals, represents the emotional heart of the family and is the embodiment of empathy and the everyday work of raising children,’ comments the second curator, Maja Mociewicz.

At the start of his artistic career, while honing his skills as an etcher, Daniel Chodowiecki paid close attention to his immediate surroundings. He depicted his wife, children, and friends. These intimate portrayals of daily life are characterised by an exceptional sense of observation and a natural lightness. They serve as a record of the era and a reflection of reality, as well as a normative model – a space where the ideals of the new, enlightened bourgeoisie are realised.

The 300^th anniversary of the artist’s birth provides a perfect opportunity to present his extensive body of work. As part of the ‘Eight and a Half Weeks’ series in 2026, the National Museum in Gdańsk will present Daniel Chodowiecki’s etchings and drawings in four thematic instalments: Daniel Chodowiecki: Enlightened Family (6 March–3 May); Daniel Chodowiecki: Documentarian of the Era (8 May–5 July); Daniel Chodowiecki: Illustrator Moralist (10 July–6 September); and Daniel Chodowiecki: Science, Education, Reforms (11 September–1 November).

Eight and a Half Weeks: Daniel Chodowiecki

▪️Daniel Chodowiecki. Enlightened Family (6 March – 3 May 2026)
▪️Daniel Chodowiecki. Documentarian of the Era (8 May – 5 July 2026)
▪️Daniel Chodowiecki. Moralist Illustrator (10 July – 6 September 2026)
▪️Daniel Chodowiecki. Science, Education, Reforms (11 September – 1 November 2026)

Curators: Maja Mociewicz, Alicja Andrzejewska-Zając
Graphic design: Joanna Michniewska (Fromline)
Conservation: Alicja Krawczyk
Framing: Daniel Starzyński
Installation: Paweł Powirski, Alfred Szkudlarek, Sławomir Wojtkowski, Krzysztof Ruciński, Jacek Ciechanowicz
Editing and proofreading: Agnieszka Kochanowska
Translation: Piotr Andrzejewski
Promotion: Klaudia Ficak, Justyna Sobotka
Education: Barbara Czarnek-Plasota, Kamila Glazer, Noemi Etush
Director of the National Museum in Gdańsk: Piotr Stasiowski