Rzeźby wśród zieleni. 50 lat galerii w Parku Oliwskim

Rzeźby gdańskich artystów i artystek na stałe wpisały się w krajobraz oliwskiego parku. W ramach 50-lecia galerii Muzeum Narodowe w Gdańsku otwiera wystawę poświęconą jej historii, urządza jej plenerowe urodziny i zaprasza mieszkańców Gdańska do współtworzenia cyfrowego archiwum społecznego ze zdjęciami i historiami z rzeźbami w tle.

Galeria Współczesnej Rzeźby Gdańskiej powstała w 1976 roku dzięki współpracy Muzeum Narodowego w Gdańsku i gdańskiego okręgu Związku Polskich Artystów Plastyków, wsparciu Ministerstwa Kultury i Urzędu Miejskiego w Gdańsku oraz pomocy ówczesnego Miejskiego Przedsiębiorstwa Budowy i Konserwacji Terenów Zieleni, obecnie Gdańskiego Zarządu Zieleni. W tym roku to samo grono zaprasza do świętowania 50-lecia plenerowej galerii.

– Utworzenie galerii w parku w Oliwie było związane z coraz większą popularnością idei prezentacji rzeźby w przestrzeni publicznej. Ten trend był obecny na świecie w sztuce powojennej, a w Polsce jego największą popularność widać w latach 60. i 70. XX wieku – opowiada Joanna Szymula-Grygiel, kuratorka z Oddziału Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku.

Oliwskie rzeźby stworzyli znani artyści związani z Wybrzeżem oraz gdańską uczelnią artystyczną, którzy mieli całkowitą swobodę doboru tematyki, materiałów i form. Stąd różnorodność galerii, która do dziś zaskakuje – można tu znaleźć inspiracje zarówno realistycznymi przedstawieniami, jak i sztuką abstrakcyjną. Nierzadkie są odniesienia do mitologii, Biblii czy wydarzeń historycznych. Rzeźbiarki i rzeźbiarze wykonali prace w brązie, kamieniu (granicie i piaskowcu), tworzywie sztucznym i kamionce ceramicznej. Sami też wybrali miejsca ustawienia swoich rzeźb. Nowoczesna forma obiektów nadała nowy charakter historycznemu Parkowi Oliwskiemu, założonemu i kształtowanemu przez rezydujących w Oliwie cystersów.

Wśród twórców i twórczyń galerii można znaleźć wiele cenionych osób z różnych pokoleń gdańskiego środowiska artystycznego jak: Czesław Ciesielski, Romuald Frejer, Stanisław Horno-Popławski, Zygmunt Kępski, Stanisław Konieczny, Zygfryd Korpalski, Zdzisław Koseda, Irena Loroch, Henryk Lula, Sławoj Ostrowski, Wiesław Pietroń, Anna Pietrowiec, Adam Smolana, Janina Stefanowicz-Schmidt, Alfred Wiśniewski, Marian Wnuk, Irena Zabrocka, Zbigniew Zabrocki, Albert Zalewski i Swetłana Zerling.

– Lata ekspozycji w różnych warunkach atmosferycznych spowodowały, że rzeźby z czasem wymagały konserwacji, a w kilku przypadkach również zmiany usytuowania. Dwie zostały zniszczone. Do dziś pozostało ich szesnaście. Dzięki dotacji Miasta Gdańska w 2020 roku, po dwóch latach prac konserwatorsko-rewitalizacyjnych, obiekty odzyskały blask i zostały na nowo oznakowane. Działania nad utrzymaniem eksponatów w dobrej kondycji są jednak procesem stałym, realizowanym przez Muzeum w trybie ciągłym, w miarę posiadanych możliwości i środków – opowiada Joanna Szymula-Grygiel.

W czwartek 28 maja w Pałacu Opatów zostanie otwarta wystawa „Rzeźby wśród zieleni. 50 lat galerii w Parku Oliwskim” przybliżająca ważne i interesujące wątki z historii galerii. Znajdą się tam m.in. archiwalne dokumenty i zdjęcia, szkice oraz modele, a także inne dzieła rzeźbiarskie artystów galerii plenerowej pochodzące z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku. Z kolei 25 lipca planowane jest plenerowe świętowanie 50-tki galerii w Parku Oliwskim z bogatym programem warsztatów, spotkań i spacerów połączonych z oprowadzaniem.

W kwietniu ruszyło również cyfrowe archiwum społeczne, gdzie Muzeum zbiera zdjęcia i opowieści o sytuacjach, w których rzeźby były obecne. To mogą być wspomnienia spacerów, spotkań, pierwszych randek, dzieciństwa, dorastania, codziennych tras przez park. Jak rzeźby wpisują się w życie? Czy stały się punktami orientacyjnymi, miejscami spotkań, elementami pamięci? Aby wziąć udział w projekcie, trzeba do 31 lipca przekazać do trzech zdjęć z krótkimi opisami. Można też przyjść na dyżur do NOMUS – Nowego Muzeum Sztuki przy ul. Jaracza 14, gdzie pracowniczki Muzeum pomogą zeskanować zdjęcia i wypełnić formularz zgłoszeniowy.

Więcej informacji o cyfrowym archiwum społecznym: https://www.mng.gda.pl/2026/04/22/rzezby-na-spacerze/

Kuratorka: Joanna Szymula-Grygiel
Opracowanie graficzne: Dado
Redakcja i korekta: Agnieszka Kochanowska
Tłumaczenie: Anna Zbróg
Promocja: Paweł Burian, Klaudia Ficak, Agnieszka Kochanowska, Justyna Sobotka
Dział Inwentarzy: Kalina Krasowska
Edukacja: Barbara Czarnek-Plasota, Kamila Glazer
Konserwacja: Anna Górna, Cátia Viegas-Wesołowska
Montaż: Marek Bęben, Piotr Pietraszek, Krzysztof Ruciński, Sławomir Wojtkowski
Współpraca organizacyjna: Paweł Powirski, Anna Wojdat-Zielińska
Opiekunki publiczności: Katarzyna Duleńska, Agata Kruszlińska, Anna Paprocka, Marzena Studzińska, Anna Stypułkowska, Anna Zugaj
Dyrektor: Piotr Stasiowski