Zofia Rydet. Świat uczuć i wyobraźni

🇬🇧 For English scroll down

„Świat uczuć i wyobraźni” – niepowtarzalne fotomontaże Zofii Rydet

Jak fotografia może opowiadać o życiu? Jedna z najwybitniejszych polskich fotografek Zofia Rydet zrobiła to przez surrealistyczne fotomontaże i zaskakujące wizualne metafory. Od 9 czerwca można oglądać jej unikatowy cykl „Świat uczuć i wyobraźni” w Zielonej Bramie, oddziale Muzeum Narodowego w Gdańsku.

Zofia Rydet przez ponad pięć dekad tworzyła rozbudowane cykle fotograficzne, poszukując nowych form wyrazu i konstruując własny wizualny język. Współcześnie uważana jest za jedną z najważniejszych polskich fotografek XX wieku. W centrum uwagi niezmiennie stawiała człowieka, jego los, zmagania i przemiany, którym poświęcała kolejne projekty fotograficzne.

Cykl „Świat uczuć i wyobraźni”, na który składa się blisko sto fotografii ułożonych w siedemnaście serii: „Pejzaże”, „Narodziny”, „Macierzyństwo”, „Oczekiwania”, „Odejścia”, „Za ścianą życia”, „Zakochani”, „Sentymentalna ballada”, „Zagłada”, „Manekiny”, „Fantomy”, „Tęsknota”, „Samotność”, „Zagrożenie”, „Obsesje”, „Przemiany”, „Nadzieja”, powstawał w latach 1968–1975 i stanowi zwieńczenie okresu, kiedy artystka eksplorowała techniki fotomontażu i estetykę surrealistyczną.

– Sugestywne prace przywołują zarówno doświadczenia minionej wojny, jak i obawę przed nowym globalnym kataklizmem, a więc tematy niepokojąco aktualne. Są jednocześnie symbolicznym ujęciem ludzkich przeżyć, miłości w jej różnych wymiarach, kobiecej siły i wartości międzyludzkich więzi. Warto też zwrócić uwagę na zauważalny w nich aspekt duchowości, który odradza się we współczesnej kulturze i sztuce – opowiada o wystawie jej kurator Karol Hordziej.

Pierwotnie Zofia Rydet prezentowała ten cykl w formie diaporamy, czyli pokazu slajdów ze ścieżką dźwiękową. W 1979 roku opublikowała „Świat uczuć i wyobraźni” w formie książki, a pierwsze większe wystawy odbyły się dopiero w latach 1985 i 1986.

Dziś cykl uważany jest za ikoniczne dzieło polskiej fotografii. Choć formalnie fotomontaż i inspiracje surrealistyczne przywołują na myśl wielu twórców z okresu dwudziestolecia międzywojennego, a także późniejszych, to jednak prezentowane prace Rydet stanowią w dużym stopniu dzieło osobne. Jego unikalność polega m.in. na wykorzystaniu wyłącznie własnych fotografii jako materii, z której powstały fotomontaże, nowatorskim nawiązaniu do estetyki zaczerpniętej z minionych dekad, a także rozbudowanej kompozycji, na którą składa się siedemnaście powiązanych ze sobą rozdziałów tworzących złożoną i przemyślaną opowieść.

– Zofia Rydet wraca do Zielonej Bramy po 11 latach. W 2015 roku prezentowaliśmy tutaj jej najsłynniejszy i najdłużej trwający projekt „Zapis socjologiczny”, w ramach którego dokumentowała życie ludzi w ich własnych mieszkaniach – na wsiach i w miastach. „Świat uczuć i wyobraźni” jest bardziej osobistym, autorefleksyjnym projektem – komentuje kuratorka Małgorzata Ruszkowska-Macur, koordynatorka wystawy ze strony Muzeum Narodowego w Gdańsku.

Wystawa „Zofia Rydet. Świat uczuć i wyobraźni” powstała i po raz pierwszy została zaprezentowana w Muzeum Fotografii w Krakowie (7.12.2024–4.05.2025). Uzupełniają ją materiały warsztatowe i archiwalne oraz prace wchodzące w skład innych cykli, w tym niepublikowane wcześniej zdjęcia i fotomontaże. Wszystkie fotografie pokazane na wystawie pochodzą z kolekcji Fundacji im. Zofii Rydet w Krakowie.

Wystawa w oddziale Zielona Brama Muzeum Narodowego w Gdańsku przy Długim Targu 24 potrwa od 9 czerwca do 27 września 2026 roku. Wernisaż odbędzie się 9 czerwca o 18.00. Oddział Zielona Brama jest otwarty od wtorku do niedzieli w godz. 10.00–17.00. Bilety w cenie 25 zł normalny, 20 zł ulgowy oraz 1 zł dla uczniów i studentów w wieku 7–26 lat można kupić w kasie na miejscu.

Zofia Rydet
Świat uczuć i wyobraźni
9 czerwca – 27 września 2026
Kurator: Karol Hordziej
Współpraca: Małgorzata Ruszkowska
Opracowanie graficzne: Dominika Gzowska, Damian Nowak
Redakcja i korekta: Agnieszka Kochanowska
Tłumaczenie: Anna Zbróg
Promocja: Paweł Burian, Agnieszka Kochanowska, Justyna Sobotka, Paulina Szwaj
Dział Inwentarzy: Kalina Krasowska
Edukacja: Barbara Czarnek-Plasota, Kamila Glazer
Konserwacja: Anna Górna, Cátia Viegas-Wesołowska
Montaż/Installation: Artur Mejer, Krzysztof Ruciński, Alfred Szkudlarek, Sławomir Wojtkowski
Współpraca organizacyjna: Paweł Powirski, Anna Wojdat-Zielińska
Opiekunki publiczności: Katarzyna Duleńska, Agata Kruszlińska, Anna Paprocka, Marzena Studzińska, Anna Stypułkowska, Anna Zugaj
Dyrektor: Piotr Stasiowski

Wystawa Zofia Rydet. Świat uczuć i wyobraźni powstała i po raz pierwszy zaprezentowana została w Muzeum Fotografii w Krakowie (7.12.2024–4.05.2025).
Wszystkie fotografie pokazane na wystawie pochodzą z kolekcji Fundacji im. Zofii Rydet w Krakowie.

Zofia Rydet urodziła się 5 maja 1911 roku w Stanisławowie, zmarła 24 sierpnia 1997 roku w Gliwicach. Uczyła się w Głównej Szkole Gospodarczej Żeńskiej w Snopkowie pod Lwowem. Dopiero w latach 50. fotografia stała się jej głównym zajęciem. W 1961 roku w Gliwicach odbyła się jej pierwsza wystawa indywidualna Mały człowiek, gdzie zaprezentowała około sto pięćdziesiąt fotografii dzieci z różnych stron świata. W tym samym roku artystka została przyjęta do Związku Polskich Artystów Fotografików. W kolejnych latach brała udział w dziesiątkach wystaw w Polsce i za granicą, tworzyła cykle fotograficzne zawsze związane z człowiekiem: Czas przemijania poświęcony starości czy Świat uczuć i wyobraźni. W 1976 roku otrzymała najwyższe odznaczenie międzynarodowej federacji fotograficznej – tytuł EFIAP (Excellence Fédération Internationale de l’Art Photographique). W 1978 roku rozpoczęła prace nad Zapisem socjologicznym. Podróżując po wsiach, fotografowała ich mieszkańców i mieszkanki we własnych domach. Zapis powstał także we Francji (Paryż, Douchy-les-Mines), USA (Nowy Jork), Litwie (Wilno, Kowno), Czechosłowacji (Opawa) i Niemczech (Monachium). Pod koniec lat 70. artystka zaprezentowała jeszcze konceptualny cykl Nieskończoność dalekich dróg. Ostatnią ważną serią była realizowana na przełomie lat 80. i 90. Suita śląska zawierająca autocytaty z wcześniejszych fotografii.

The World of Feelings and Imagination – Zofia Rydet’s Unique Photomontages 

How can photography tell a story about life? One of Poland’s most outstanding photographers, Zofia Rydet, achieved this through surreal photomontages and surprising visual metaphors. From 9 June, her extraordinary series, The World of Feelings and Imagination, will be on display at the Green Gate, a branch of the National Museum in Gdańsk.

For over five decades, Zofia Rydet created an extensive body of photographic work, exploring new forms of expression and developing her own visual language. She is now widely regarded as one of the most important Polish photographers of the 20^th century. She did not seek recognition as an avant-garde artist, consistently placing people at the centre of her work and dedicating successive projects to their lives, struggles, and transformations.

The series The World of Feelings and Imagination comprises nearly one hundred photographs arranged into seventeen series: Landscapes, Birth, Motherhood, Expectations, Departures, Behind the Wall of Life, Lovers, Sentimental Ballad, Extermination, Mannequins, Phantoms, Longing, Loneliness, Threat, Obsessions, Transformations and Hope. Created between 1968 and 1975, the series marks the culmination of a period during which the artist explored photomontage techniques and surrealist aesthetics.

These evocative works remind us of past wars and the fear of a new global catastrophe, which are themes that remain disturbingly relevant today. At the same time, they offer a symbolic portrayal of human experience, love in all its forms, the strength of women and the importance of human connections. The spiritual aspect evident in them is also worth noting, as it is being reborn in contemporary culture and art,’ explains Karol Hordziej, the exhibition’s curator.

Zofia Rydet originally presented the series in the form of a diaporama, that is, a slide show with a soundtrack. In 1979, she published The World of Feelings and Imagination as a book, and the first major exhibitions did not take place until 1985 and 1986.

Today, the series is regarded as an iconic piece of Polish photography. While the photomontage and surrealist influences may bring to mind many artists from the interwar period and beyond, Rydet’s work is largely unique. The series’ uniqueness lies in its use of only the artist’s own photographs for the photomontages, its innovative aesthetic references to past decades, and its elaborate composition of seventeen interconnected chapters forming a complex, carefully considered narrative.

‘Zofia Rydet is returning to Zielona Brama after 11 years. In 2015, we presented her best-known and longest-running project, Sociological Record, in which she documented people’s lives in their own homes, both in villages and cities. The World of Feelings and Imagination is a more personal, self-reflective project,’ comments curator and exhibition coordinator for the National Museum in Gdańsk, Małgorzata Ruszkowska-Macur.

The exhibition Zofia Rydet: The World of Feelings and Imagination was created and first presented at the Museum of Photography in Krakow from 7 December 2024 to 4 May 2025. It is complemented by materials from workshops and archives, as well as works from other series, including previously unpublished photographs and photomontages. All of the photographs displayed at the exhibition are from the Zofia Rydet Foundation’s collection in Kraków.

The exhibition at the Green Gate, a branch of the National Museum in Gdańsk (located at 24 Długi Targ Street), will run from 9 June to 27 September 2026. The opening will take place on 9 June at 6 pm. The Green Gate is open Tuesday to Sunday, 10 am to 5 pm. Tickets are priced at 25 PLN for adults, 20 PLN for concessions, and 1 PLN for schoolchildren and students (aged 7–26). Tickets can be purchased from the on-site ticket office.

Zofia Rydet
The World of Feelings and Imagination
9 June – 27 September 2026
Curator: Karol Hordziej
Collaboration: Małgorzata Ruszkowska
Graphic Design: Dominika Gzowska, Damian Nowak
Editing and proofreading: Agnieszka Kochanowska
Translation: Anna Zbróg
Promotion: Paweł Burian, Agnieszka Kochanowska, Justyna Sobotka, Paulina Szwaj
Inventory Department: Kalina Krasowska
Education: Barbara Czarnek-Plasota, Kamila Glazer
Conservation: Anna Górna, Cátia Viegas-Wesołowska
Installation: Artur Mejer, Krzysztof Ruciński, Alfred Szkudlarek, Sławomir Wojtkowski
Organizational support: Paweł Powirski, Anna Wojdat-Zielińska
Exhibition Attendants: Katarzyna Duleńska, Agata Kruszlińska, Anna Paprocka, Marzena Studzińska, Anna Stypułkowska, Anna Zugaj
Director: Piotr Stasiowski

The exhibition Zofia Rydet: The World of Feelings and Imagination was created and first presented at the Museum of Photography in Kraków from 7 December 2024 to 4 May 2025.
All of the photographs displayed at the exhibition are from the Zofia Rydet Foundation’s collection in Kraków

Zofia Rydet was born in Stanisławów on 5 May 1911 and died in Gliwice on 24 August 1997. She studied at the Main Girls’ School of Economics in Snopków, near Lviv. It was not until the 1950s that photography became her primary profession. In 1961, her first solo exhibition, Little Man, took place in Gliwice, where she presented around one hundred and fifty photographs of children from various parts of the world. Also in 1961, she was admitted to the Association of Polish Art Photographers. Over the next few years, she participated in numerous exhibitions in Poland and abroad, creating photographic series that always centred on the human condition: The Passage of Time, dedicated to old age, and The World of Feelings and Imagination. In 1976, she received the highest honour from the International Federation of Photographic Art: the EFIAP title (Excellence de la Fédération Internationale de l’Art Photographique). In 1978, she began work on Sociological Record. Travelling through villages, she photographed their residents in their own homes. This series was also produced in several other countries, including France (Paris and Douchy-les-Mines), the USA (New York), Lithuania (Vilnius and Kaunas), Czechoslovakia (Opava) and Germany (Munich). In the late 1970s, the artist also presented the conceptual series Endlessly Distant Roads. Her final major series was the Silesian Suite, created at the turn of the 1980s and 1990s, which included references to her earlier photographs.